Arhiva
GENERO #21, 2017
Broj: 21
Godina: 2017
ISSN: 1451-2203
Izdavač: Centar za studije roda i politike, Fakultet političkih nauka, Univerzitet u Beogradu
Suizdavač: Centar za ženske studije, Beograd
Impresum: Preuzmite kao pdf
Sadržaj
TEMAT: „LINEARNA OBJAŠNJENA SU GOTOVO UVEK LAŽI” – FEMINISTIČKA ČITANJA DELA ELENE FERANTE
Tema majčinstva u ranim romanima Elene Ferante
Apstrakt: U radu se pokazuje kako se kompleksnost prikaza majčinstva u prvim trima romanima Elene Ferante (L’amore molesto, I giorni dell’abbandono i La figlia oscura) postiže promjenom perspektiva ćerki i majki. Takođe se analizira usložnjavanje mreža ženskih odnosa, koje se u početku zasnivaju na paru majka : ćerka, a završavaju se prelamanjem dvaju matrilinearnih nizova. Sva tri romana se čitaju u ključu borbe pripovjedačica da se oslobode od patrijarhalnih ograničenja kako bi pronašle sopstveni glas. Cilj rada predstavlja mapiranje ključnih tačaka poetike Elene Ferante, koja se ogleda kako u uvođenju „ženskih” tema poput majčinstva, žensko-ženskih odnosa, dinamike između uloga majke i supruge, ambicije za profesionalnim usavršavanjem i sl., tako i na formalnom nivou, gdje se glas daje pripovjedačicama.
Ključne reči: ženski pripovjedni glas, majčinstvo, matrilinearnost, odnos majke i ćerke, mreže ženskih odnosa, emancipacija, Elena Ferante.
Strana: 1-18
Jezik: Srpski
Motiv lutke u delima Elene Ferante
Apstrakt: Ovaj rad se bavi analizom motiva lutke u delima Elene Ferante. Njegov cilj je da prikaže subverzivne potencijale ovih literarnih figura u kontekstu promišljanja žensko-ženskih odnosa i protumači na koji način su ti potencijali u tekstovima iskorišćeni. Motiv lutke se u poetici Elene Ferante neretko vezuje za motiv smeća i praćen je aktiviranjem poetike zazornosti. Lutke u ovim delima obavljaju značajne literarne funkcije, zbog čega je cilj ovog rada da tumačenjem iskorišćenosti subverzivnog prostora koje njihovo prisustvo omogućava otkrije na koji način se tekstovi u celini odnose prema temi odnosa majka–ćerka, kao i promišljanju horizontalnih međuženskih odnosa. Analiza se u najvećoj meri oslanja na teorijske postavke teoretičarki drugog talasa feminizma poput Julije Kristeve, Lis Irigare i dr.
Ključne reči: Moja genijalna prijateljica, Izgubljena ćerka, Noć na plaži, Ferante, lutke, smeće, poetika zazornosti, affidamento, frantumaglia
Strana: 19-42
Jezik: Srpski
Napuljska tetralogija pod lupom feminističke naratologije
Apstrakt: U ovom radu analiziraju se pripovedne strategije u romanima koji čine Napuljsku tetralogiju Elene Ferante. U analizi se služimo metodama feminističke naratologije. Feministička naratologija predstavlja sinkretički pristup koji nastoji da poveže strukturalizam i ginokritiku sa ciljem da se i politički i poetički aspekti teksta precizno istraže. Stoga je cilj ovog rada dvostruk. Najpre, želimo da istražimo vezu između formalnih odlika Napuljske tetralogije i tekstualne politike roda koja je posredno ili neposredno upisana u njih, polazeći od pretpostavke da se određeni emancipatorski stavovi i diskursi mogu čitati iz poetike romana i iz načina na koji autorka modifikuje određene žanrovske matrice i konvencije.
Kako feministička naratologija nije jedini metod feminističke kritike kojim se koristimo u ovom radu, drugi cilj jeste da predstavimo odnos između različitih pristupa kao što su feministička naratologija, ginokritika i gineza, odnosno da na primeru Napuljske tetralogije pokažemo određene domete i ograničenja ovih pristupa.
Ključne reči: Napuljska tetralogija, Elena Ferante, feministička naratologija, tekstualnost roda, feministička književna kritika, ginokritika
Strana: 43-59
Jezik: Srpski
Kvir čitanje romana Elene Ferante Moja genijalna prijateljica
Apstrakt: Ovaj rad predstavlja kvir čitanje tetralogije romana Moja genijalna prijateljica (L’amica geniale 2011–2014) autorke Elene Ferante, sa fokusom na problemu narativne obrade seksualnosti i seksualnih i rodnih identiteta, specifično u kontekstu patrijarhalne i heteroseksualne normativnosti. Cilj kvir kritike jeste ispitivanje heteronormativnih želja i struktura, koliko su održane, podrivene ili potpuno preobličene u fikcionalnoj reprezentaciji. Analiza praksi koje u romanu (ras)formiraju čvrste identitetske kategorije polazi od isticanja homoerotskih elemenata u žensko-ženskom prijateljstvu i nenormativnih delovanja dvojice muških likova, da bi ispitala, preko ključnog teorijskog koncepta Elene Ferante frantumaglia, kako se destabilizovanje rodnih i seksualnih normi u romanu uklapa u poetiku same autorke.
Ključne reči: queer, kvir teorija, seksualnost, žensko prijateljstvo, Elena Ferante, Moja genijalna prijateljica, frantumaglia
Strana: 61-84
Jezik: Srpski
STUDIJE I OGLEDI
Stakleno zvono Silvije Plat kao ženski obrazovni roman
Apstrakt: Cilj rada je da pozicionira roman Silvije Plat Stakleno zvono u okviru žanra Bildungsromana i tradicije ženskog obrazovnog romana. Na početku rada je definisan žanr i ukazano je na razlike između muške i ženske varijante obrazovnog romana. U središtu pažnje je analiza Staklenog zvona, pri čemu je izložena istorija izdavanja i recepcije romana i istorijsko-ideološki kontekst u kom je delo nastalo. Povlačenjem intertekstualnih veza između romana i zbirke pisama Silvije Plat Pisma kući, koje je priredila autorkina majka Aurelija Plat, osvetljeni su različiti aspekti romana.
Ključne reči: Bildungsroman, ženski obrazovni roman, Silvija Plat, rod, identitet
Strana: 87-116
Jezik: Srpski
Muzealizacija socijalističkog nasleđa: preliminarna antropološka analiza Muzeja Jugoslavije
Apstrakt: Ovaj rad ima za cilj da pokaže načine na koje se socijalističko nasleđe konstruiše kroz muzejsku praksu. Rad se fokusira na značaj i značenje poklona koje su primali socijalistički lideri i njihovu muzeološku institucionalizaciju u Muzeju istorije Jugoslavije. Koristeći nova čitanja klasičnih antropoloških koncepata dara i kulturne intimnosti, rad se nadovezuje na uobičajena tumačenja muzejskih postavki tzv. nove muzeologije i nudi dodatni pogled na načine na koje se konstruiše muzejski narativ. U radu se zaključuje da kroz savremenu stalnu postavku u Kući cveća, nekadašnja jugoslovenska socijalistička država i savremena srpska država bivaju obuhvaćene jedinstvenim muzejskim narativom, koji pripada specifičnom korpusu kulturne intimnosti.
Ključne reči: Muzej istorije Jugoslavije, nova muzeologija, teorije o daru, kulturna intimnost
Strana: 117-135
Jezik: Srpski
Realnost ženskog tela: feministička umetnost u javnom prostoru u postjugoslovenskom kontekstu
Apstrakt: Predmet istraživanja u ovom radu stavlja u fokus feminističku umetnost, koja podrazumeva umetničku produkciju koju stvaraju žene, kroz proces u kojem se same osnažuju, promišljaju feminističke prakse i direktno intervenišu u socijalne i političke prostore patrijarhalne kulture. Teorija i praksa feminističke umetnosti usmerena je na proizvodnju znanja koje problematizuje položaj žene u društvu, mehanizme diskriminacije, strategije isključivanja, poziciju žene umetnice, redefinisanu tematizaciju ženske stvarnosti, dok istovremeno dekonstruišu pojmove tela, seksualnosti, fantazije, želje, moći. Specifičnost feminističkih izvedbenih umetničkih praksi u jugoslovenskom i postjugoslovenskom prostoru jeste kontekst koji je obeležen ratovima, procesima retradicionalizacije i repatrijarhalizacije, postsocijalističke transformacije, kulture nasilja i njihovim neposrednim implikacijama na položaj žena i ženskog tela. U ovom radu se analizira umetnička praksa istaknutih umetnica u regionu, sa ciljem dokumentovanja uspeha tih umetničkih praksi u rešavanju „privatnih” trauma učesnica u performansima, što se može smatrati značajnim doprinosom globalnijem rešavanju problema nasilja prema ženama. Fokus analize su četiri studije slučaja koje problematizuju nasilje prema ženama i svoj krajnji rezultat predstavljaju u javnom prostoru. Ovaj rad pokazuje, analizom radova Aprilije Lužar, Sanje Iveković, Zorice Jevremović Munitić i umetničkog kolektiva ACT Women, kako feminističke umetničke prakse doprinose vidljivosti nasilja prema ženama, otvaraju javni prostor za taj problem i nove vidove aktivizma, pružaju otpor dominatnim nasilnim normama i menjaju ih.
Ključne reči: feministička umetnost, performans, performativne prakse, javni prostor, aktivizam, žene, nasilje, telo
Strana: 137-166
Jezik: Srpski
Trijumf otkrića I: intelektualne biografije fizičarki Irene Žolio Kiri, Lize Majtner i Marije Gepert Majer
Apstrakt: U ovom tekstu se analizira život i rad tri istaknute fizičarke u dvadesetom veku, Irene Žolio Kiri, Lize Majtner i Marije Gepert Majer. Ukazuje se na prepreke koje su postojale kako po pitanju obrazovanja, tako i rada u laboratorijama, institutima i univerzitetima, koje su često onemogućavale žene da se bave naukom. Te prepreke govore o institucionalnoj diskriminaciji žena (u sistemu obrazovanja i u politikama zapošljavanja), ali i o svetu nauke kao o muškom svetu u koji su žene teško i uz velike muke osvajale pristup. Sa druge strane, ukazuje se, na primeru ove tri fizičarke, iako one svakako nisu jedine, da su žene zaslužne za neke od najznačajnijih otkrića u fizici dvadesetog veka ili su bile deo timova koji su došli do velikih otkrića: otkriće nuklearne fisije, teorija nuklearnih „ljuski” (prvi uspešni model atomskog jezgra), otkriće Higsovog bozona. Na tom tragu se ukazuje i na izuzetno mali broj žena koje su dobile Nobelovu nagradu za fiziku.
Ključne reči: intelektualna biografija, žene, nauka, fizičarke, istorija fizike, diskriminacija, naučno otkriće, Irena Žolio Kiri, Liza Majtner, Marija Gepert Majer
Strana: 167-196
Jezik: Srpski
PRIKAZI
Arhetip neukrotivosti
Praksa tuge
Feminizam za početnice (a što da ne, i početnike)
IN MEMORIAM