ČASOPIS ZA
FEMINISTIČKU
TEORIJU I STUDIJE
KULTURE

ISSN: 1451-2203 (Print)
ISSN: 2620-181X (Online)

Arhiva

GENERO #23, 2019

GENERO Cover Page

Broj: 23

Godina: 2019

ISSN: 1451-2203 (Print)

ISSN: 2620-181X (Online)

Izdavač: Centar za studije roda i politike, Fakultet političkih nauka Beograd, Univerzitet u Beogradu

Suizdavač: Centar za ženske studije, Beograd

Impresum: Preuzmite kao pdf


Sadržaj

TEMAT: OBRAZOVANJE U KONTEKSTU MIGRACIJA – FEMINISTIČKE PERSPEKTIVE

Kroz prizmu feminističke teorije: prošlost, sadašnjost i budućnost obrazovnih politika ravnopravnosti za migrante i migrantkinje

C. Laura Lovin

Apstrakt: Tekst ispituje značaj i doprinose feminističkih teorija (feminističkog konstrukcionizma, feminističkih antiesencijalističkih kritika, pojma feminizacije migracija i intersekcionalne analize) za analitička ispitivanja neksusa/isprepletanosti migracija–obrazovanja. Tekst otvara prošireni uvod koji situira obrazovanje u odnosu prema fenomenima migracije, ali i širem kontekstu izgradnje nacije, kolonijalne ekspanzije i neravnomernog regionalnog razvoja. Uvidi iz feminističkih teorija se smatraju ključnim za usložnjavanje razumevanja režima istorijske vidljivosti i analitičkih orijentacija u razumevanju zapadnih i zemalja sa globalnog severa kao (navodnog) prostora mogućnosti, pravičnosti i jednakog tretmana, gde težak rad, diplome i zvanična uverenja o obrazovanju garantuju socioekonomsku mobilnost nagore za sve „dobre” migrante/migrantkinje. Prvi deo teksta situira analitički aparat feminističkog konstrukcionizma u odnosu prema državnim intervencijama u intersekciju režima migracija–obrazovanja ispitivanjem konfluencija između biološkog i kulturalnog determinizma u oblikovanju životnih izgleda migranata/migrantkinja preko rodnih i „rasnih” socioekonomskih uloga i hijerarhija ljudske vrednosti i potencijala u sadašnjem globalizovanom poretku. Počevši sa pojmom feminizacije migracija i zaključujući sa analitikom intersekcionalnosti, drugi deo teksta pokazuje kako su slepe mrlje u istraživanjima i javnim politikama u odnosu prema procesima i pitanjima roda i rasijalizacije umetnute i otelovljene u istorijske i savremene sisteme moći, i kako vode ka ishodima koji ne nude vizije jednakosti u obrazovanju migrantkinja i migranata.

Ključne reči: migranti/migrantkinje, obrazovanje, rod, rasijalizacija, intersekcionalnost, feministički konstrukcionizam, feminizacija migracija, obezvređivanje, obrazovne politike, jednakost u obrazovanju

Strana: 1-39

Jezik: Engleski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.2

Preuzmite kao pdf

Rod i izbeglištvo: životi, prostori i svakodnevna iskustva žena u izbegličkom kampu Nakivale u Ugandi

Mia Kisić

Apstrakt: Iako je cela izbeglička zajednica pogođena problemom nestabilnosti i nedostatka bezbednosti, žene su posebno vulnerabilne u situacijama izbeglištva. Tokom celog migracijskog puta, od ratom ili nepogodom pogođenih zemalja njihovog porekla, preko putovanja, do zemalja destinacije, one su u disproporcionalno većem riziku od opasnosti, pogotovo od rodno zasnovanog nasilja. Ovo uključuje i izbegličke kampove, gde su uznemiravanje, silovanje, zlostavljanje i eksploatisanje svakodnevne pojave u životima izbeglica u smeštenih njemu. Ovaj tekst će se fokusirati na jedan od tih kampova – izbeglički kamp Nakivale u Ugandi.
Članak koristi teorijske okvire feminističke geografije kako bi sagledao rodom određeno iskustvo života u izbegličkom kampu i promatrao načine na koje rod oblikuje žensko iskustvo prostora, mobilnosti, promene okoline i kultura, odnosa u porodici itd. u njemu. Povrh toga, kroz same glasove žena izbeglica, tekst ima za cilj da prikaže kako rod upleten sa brojnim drugim identitetima može dodatno marginalizovati žene izbeglice i ugroziti njihovu bezbednost u kampu.

Ključne reči: žene izbeglice, rodno zasnovano nasilje, izbeglički kamp, Uganda, intersekcionalnost, feministička geografija

Strana: 41-76

Jezik: Engleski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.3

Preuzmite kao pdf

Između nacionalnih granica i društvenih ograničenja: iračke ratne izbeglice u Brazilu i rodne pedagogije (dez)integracije migrantkinja

Bahia M. Munem

Apstrakt: Po prelasku nacionalnih i državnih granica, migranti/migrantkinje i izbeglice se često suočavaju sa institucionalnim i društvenim granicama i ograničenjima zasnovanim na rodu i „rasi” upravo tamo gde traže zaštitu i utočište. Zasnovan na etnografskom terenskom radu i istraživanju u Brazilu sa raseljenim izbeglicama rata u Iraku muslimanima/muslimankama, Palestincima/Palestinkama, ovaj rad ispituje vezu obrazovanje–migracije u procesu selekcije izbeglica i u formalnim i neformalnim obrazovnim ustanovama. Tekst razmatra kako ove strukture produkuju i reprodukuju drugost, ali i dinamične metode koje izbeglice koriste da bi se borile i prevazišle ograničenja koja su im nametnuta. Ovaj rad razvija pojam rodnih pedagogija (dez)integracije migranata/migrantkinja da bi se analizirali procesi rodne rasijalizacije koji utiču na pripadanje.

Ključne reči: rod, pedagogija, migrantkinje, rodne pedagogije (dez)integracije migrantkinja, granice, kultura, orijentalizam

Strana: 77-100

Jezik: Engleski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.4

Preuzmite kao pdf

Sporenja o vrednostima u novim svetovima

Waltraud Ernst

Luzenir Caixeta

Apstrakt: Feminističke epistemologije se zalažu za druge svetove ne samo kao mislive i ostvarive nego kao već materijalizovane – na rubovima, marginama, ili naspram dominantnih gledišta. Novi materijalizam ove prakse stvaranja sveta/svetova naziva „drugim osvetovanjima” („other worldings”). Promišljanje sveta, pa prema tome istine i stvarnosti kao pluralnih i u procesu, kao zajedničkog poduhvata i u odnosu sa brojnim, višestrukim, isprepletanim – ili situiranim – govornim subjektima, predstavlja ključni doprinos feminističke epistemologije do danas. Na osnovu toga, ovaj tekst povezuje etičke pristupe novog materijalizma sa dekolonijalnim osporavanjima prosvetiteljskih prikaza autonomnog subjektiviteta, u cilju radikalne re-evaluacije međupovezanosti i odnosa sa drugima i ostvarenja „metodologije potčinjenih”. Grad, prema našem gledištu, nije samo mesto neoliberalnih podela i visokotehnoloških nadmetanja, već je i mesto gde se na najbolji način mogu ostvariti zone susreta i gde se može stvoriti prostor za transverzalne kvir-feminističke pokrete. maiz – Autonomni centar migrantkinja* u gradu Lincu u Austriji služi kao primer realizacije teorijskog i praktičnog osvetovanja (worlding), kao što to u tekstu pokazujemo na primeru osnivanja „University of Ignoramuses” i magazina migrazine.at. Tvrdimo da je ova zona susreta potentna. Ali potentno je i njeno ostvarenje u društvenom, materijalnom i virtuelnom prostoru, gde se zadovoljstvo umrežavanja i življenih odnosa solidarnosti, učenja, razučavanja (un-learning) i transformacije mogu otkrivati i razmenjivati sa ekspertkinjama u ovom području.
Na taj način, ovaj tekst povezuje onto-etički-epistemološki pristup sa aktivističkim pristupom u cilju transformacije stvarnosti.

Ključne reči: transverzalni kvir-feministički pokret, onto-etička-epistemologija, kontrahegemonijsko znanje, metodologija potčinjenih, dekolonijalni feminizam, disidentski feminizam, transformacija stvarnosti, evropske vrednosti, aktivizam, ontološka relacionalnost

Strana: 101-123

Jezik: Engleski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.5

Preuzmite kao pdf

STUDIJE I ČLANCI

Surogat majčinstvo u neoliberalnoj Srbiji: da li Afroamerikanka može da rodi dete iz Srbije?

Slobodanka Dekić

Apstrakt: Vest da će novi Građanski zakonik dekriminalizovati surogat majčinstvo u Srbiji, usvajanjem Zakona o rađanju za drugog, izazvala je burne reakcije javnosti. Tekst izdvaja tri dominantna diskursa koja su se kreirala o ovom pitanju: „nacionalistički” diskurs, koji je i inače dominantan u populacionoj politici Srbije; „ljudskopravaški” diskurs, koji surogat majčinstvo tumači u skladu sa članom 63 Ustava Republike Srbije i pravom na roditeljstvo; i jedan od radikalnijih feminističkih diskursa, koji surogat majčinstvo vidi isključivo kao legalizovanu formu ekstremnog nasilja nad ženama. Tekst zastupa tezu da dekriminalizaciju surogat majčinstva treba prvenstveno posmatrati kao izazov desničarskom narativu o tradicionalnoj, samoodrživoj i ekonomski stabilnoj porodici koja, u neoliberalnom sistemu, oslobađa državu odgovornosti da finansira i sprovodi javne socijalne politike.

Ključne reči: surogat majčinstvo, populacione politike, politike porodice, Srbija

Strana: 127-149

Jezik: Srpski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.6

Preuzmite kao pdf

Žene i kulturno pamćenje između bajke i nacije: novi žanr popularne kulture i (dis)kontinuitet feminističkog dijaloga

Jelena Lalatović

Apstrakt: Slične formalne – žanrovske i retoričke – karakteristike zbirki priča o ženama koje su menjale društvo (Kakva ženska!, Priče o prkosnim Srpkinjama, Žene BiH, Priče o neustrašivim hrvatskim ženama), te činjenica da ove četiri knjige na bosanskom/hrvatskom/srpskom govornom području izlaze gotovo istovremeno, krajem 2018. i početkom 2019. godine, otvaraju prostor ne samo za njihovo transverzalno čitanje već i za tumačenje ovih tekstova kao delova zajedničkog, ali ne i jednoobraznog literarnog i izdavačkog fenomena. Budući da je regionalnim izdanjima prethodio trend objavljivanja sličnih zbirki priča na globalnom nivou (Priče za laku noć za male buntovnice, 20 izuzetnih devojčica koje su promenile svet, Žene koje su promenile svet), te prevođenja ovih izdanja kod nas, te da se ovaj žanr formira u direktnoj vezi s formama i kodovima popularne kulture za mlade na internetu, jer su odnos ilustracije i teksta, kao i retorika teksta prilagođeni reprezentacijskim obrascima na blogovima i društvenim mrežama, odnosno da neka od ovih izdanja čine dopunjenu ili objedinjenu verziju blogova sa istom tematikom, cilj ovog rada jeste dvostruk. Najpre, da ispita kojim diskurzivnim strategijama zbirke priča o zaslužnim ženama prenose oblike feministički orijentisanog kulturnog pamćenja u popularnu kulturu. S obzirom na to da praksa i analiza kulturnog pamćenja mogu same po sebi predstavljati oblik aktivizma, cilj ovog rada jeste i da analizira na koje se sve načine ovaj novi žanr, posredno ili neposredno, zasniva na interpretaciji feminističke borbe i kulture koje prethode savremenim generacijama feministkinja, te kakva se vizija ženske emancipacije danas može iščitati iz te (re)interpretacije.

Ključne reči: kulturno pamćenje, feminizam, žanr, rod, popularna kultura, blog, ženska istorija

Strana: 151-173

Jezik: Srpski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.7

Preuzmite kao pdf

Oblikovanje kulturnog i političkog identiteta kroz video igre

Danijela Mazić

Apstrakt: Tekst problematizuje potencijalne uticaje koje diskurs video igara može da ima na igrače/igračice. Koristi se dinamičan pojam identiteta da bi se bolje pristupilo igračkoj publici. Ukazuje se na postojeća istraživanja o pretpostavci da video igre izazivaju nasilje kod igrača/igračica. Potom se ukazuje na političke poruke koje svaka igra šalje, bilo da su one osvešćene od strane autora i autorki ili su produkt nesvesnog delovanja postojećih ideologija. Na kraju se ukazuje na istraživanja o reprezentaciji roda i njen uticaj na potvrđivanje rodnih stereotipa i oblikovanje stavova igrača/igračica. Ukazuje se i na pozitivne promene u produkciji igrica, poput kreiranja jakih ženskih likova. Da bi se uočili svi mehanizmi koji funkcionišu tokom igranja, ovako složen fenomen trebalo bi osvetliti iz različitih uglova. Stoga se naglašava da je ovde dat samo jedan od mogućih pristupa.

Ključne reči: video igre, recepcija, nasilje, rod, seksualnost

Strana: 175-195

Jezik: Srpski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.8

Preuzmite kao pdf

Od ulice do učionice: feministički aktivizam i teorija u Srbiji u 1990-im i 2000-im

Teodora Todorić Milićević

Apstrakt: Ovaj rad ispituje bavljenje feminizmom unutar akademske sfere i njegovu vezu s feminističkim pokretima i zajednicom. Nakon uvida u položaj ženskih/rodnih studija na Zapadu nekad i danas, u radu se razmatra domaći kontekst i sugerišu neki od odgovora na pitanja – kakav je odnos između feminističke teorije i prakse, da li su se feministkinje u visokom obrazovanju okrenule isključivo teoriji, te da li su znanja koja se stiču na univerzitetu relevantna za feministički pokret i širu zajednicu? Kao mesto susreta teorije i aktivizma uzima se zbornik radova Feministički časopisi u Srbiji: teorija, aktivizam i umetničke prakse u 1990-im i 2000-im, koji se bavi feminističkim časopisima u Srbiji u 1990-im i 2000-im godinama, kao i aktivnostima feministkinja koje su ih uređivale ili pisale za njih. Cilj rada jeste da problematizuje složeni odnos feminističke teorije i prakse, te da pokaže da feminizam na univerzitetima, u Srbiji, može biti aktivistički i relevantan za društvo u celini.

Ključne reči: feministički akademski časopisi, feministička teorija, feministički aktivizam, studije periodike, ženske studije, studije roda

Strana: 197-216

Jezik: Srpski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.9

Preuzmite kao pdf

One su pomerale granice znanja: intelektualne biografije matematičarki Sofije Kovaljevske i Emi Neter

Ljiljana Dobrosavljević Grujić

Apstrakt: U ovom tekstu se analizira život i rad dveju istaknutih matematičarki, Sofije Kovaljevske, koja je živela u drugoj polovini 19. veka, i Emi Neter, koja je bila najaktivnija u prvim decenijama 20. veka. Tekst prati probleme sa kojima su se suočavale obe matematičarke kada je reč o mogućnostima za visoko obrazovanje, koje uglavnom nije bilo široko dostupno za žene, a zatim i kada je reč o dobijanju titule doktorki nauka i zaposlenju na univerzitetima. Analizira se i njihov doprinos matematici (analizi, parcijalnim diferencijalnim jednačinama, algebri), disciplini u kojoj su žene uglavnom bile uskraćene kada je reč o njihovoj vidljivosti i nagradama. Rad, konačno, ukazuje na značaj stalnog podsećanja na pionirke u naučnim istraživanjima različitih naučnih disciplina, ne samo zato što su se uz manje ili veće žrtve izborile za vidljivost u naukama kojima su se bavile, već i zbog njihovog nastojanja da otvore prostor za rad drugih žena i novijih generacija naučnica.

Ključne reči: intelektualne biografije, matematičarke, istorija matematike, analiza, parcijalne diferencijalne jednačine, algebra, diskriminacija, Sofija Kovaljevska, Emi Neter

Strana: 217-236

Jezik: Srpski

DOI: 10.18485/genero.2019.23.1.10

Preuzmite kao pdf

PRIKAZI